01 — Het gat
Uitgaven zijn hoger dan inkomsten
Een tekort ontstaat wanneer de overheidsuitgaven in een begrotingsperiode hoger zijn dan de inkomsten. Dat tekort is een stroomgrootheid: het wordt over een periode gemeten.
EU Debt Map · Visuele gids 01
Wat is overheidsschuld?
Een begrotingstekort moet worden gefinancierd en kan zo de uitstaande overheidsschuld vergroten.
Volg hoe tekorten meestal via obligaties en leningen worden gefinancierd, hoe die verplichtingen als overheidsschuld blijven uitstaan en waarom de omvang van de economie net zo belangrijk is als het bedrag zelf.
Beoordeeld op 28 augustus 2026Visuele gids van 8 minutenOfficiële EU-definities
Illustratieve overheidsbegrotingEén periode
Inkomsten€94
Uitgaven€100
Jaarlijks tekort€6
Toegevoegd aan schuld+€6
Overheidsschuld in één zin
Overheidsschuld is de uitstaande voorraad van eerdere leningen.
In EU-statistieken wordt overheidsschuld gemeten als geconsolideerde bruto schuld tegen nominale waarde. De definitie omvat chartaal geld en deposito’s, schuldbewijzen en leningen die door de sector overheid zijn uitgegeven of aangegaan.
Eurostat-definitie van de driemaandelijkse overheidsschuld01InkomstenGeld dat binnenkomt
−02UitgavenGeld dat uitgaat
=03TekortHet gat in de periode
→04LenenObligaties en leningen
→05SchuldDe openstaande voorraad
De leencyclus
Hoe overheidsschuld werkt
Volg één euro nieuwe lening van het begrotingsgat naar de openstaande schuld. Scrol door de vier fasen; het schema blijft staan terwijl het mechanisme verandert.
02 — De obligatie
De overheid leent
De schatkist haalt geld op door schuldbewijzen uit te geven of leningen aan te gaan. Beleggers verstrekken nu geld in ruil voor toekomstige terugbetaling en rente.
03 — De kosten
Rente komt in de begroting
Rentebetalingen worden onderdeel van toekomstige uitgaven. De kosten hangen af van het geleende bedrag, de looptijd en het rendement dat beleggers vragen.
04 — De voorraad
Nieuwe leningen worden onderdeel van de schuldvoorraad
Nieuwe leningen verhogen de bruto schuld, terwijl aflossingen haar verlagen. Aflopende obligaties worden vaak geherfinancierd, waardoor de schuld kan blijven bestaan.
Eén leencyclusFase 1 / 4
01OverheidsbegrotingInkomsten schieten tekort
02SchatkistGeeft obligatie uit
03BeleggersVerstrekken geld
04Latere begrotingenBetalen rente of herfinancieren
Interactief model
Een tekort is een stroom. Schuld is de voorraad die het achterlaat.
Verschuif de regelaars en zie hoe terugkerende jaarlijkse tekorten worden toegevoegd aan de openstaande schuld. Dit vereenvoudigde model laat rente, groei, inflatie, aflossingen en waardeveranderingen buiten beschouwing.
Illustratieve berekening, geen voorspelling. Een overschot of aflossing zou de schuld juist verlagen.
Na 10 jaar€1.100 mld.
Toegevoegde schuld+€300 mld.
Wie houdt overheidsschuld aan?
De verplichting van een overheid is het bezit van iemand anders.
Banken, pensioenfondsen, verzekeraars, beleggingsfondsen, huishoudens, buitenlandse beleggers en centrale banken kunnen allemaal staatsobligaties bezitten. Sommigen kopen ze voor inkomsten, anderen voor liquiditeit, onderpand of het afdekken van langlopende verplichtingen.
De verdeling van het bezit is belangrijk omdat die invloed heeft op de vraag, herfinancieringsvoorwaarden en de manier waarop financiële stress zich tussen overheden, banken en markten kan verspreiden.
ECB-analyse van houders van overheidsschuldWanneer wordt schuld een probleem?
Het bedrag alleen is niet het oordeel.
Schulddruk ontstaat door het samenspel van de schuldvoorraad, financieringskosten, economische groei en vertrouwen in publieke instellingen.
01
Rentelasten
Hogere rendementen verhogen geleidelijk de herfinancieringskosten en kunnen een groter deel van de overheidsinkomsten opslokken.
02
Economische groei
Een groeiende economie kan een gelijkblijvende schuldvoorraad beter draagbaar maken ten opzichte van het nationale inkomen.
03
Looptijd van schuld
Langere looptijden vertragen de doorwerking van marktrentes in de renterekening van de overheid.
04
Marktvertrouwen
Geloofwaardige instellingen en begrotingsplannen beïnvloeden of beleggers tegen beheersbare rentes blijven lenen.
EU-context · 2026-Q1
Overheidsschuld is ongelijk over Europa verdeeld.
Som van beschikbare nationale waarnemingen€15,9 bln.27 EU-landen in de gezamenlijke referentieperiode
Dit is de som van nationale Eurostat-waarnemingen van EU Debt Map, bedoeld om schaal te tonen. Het is niet het afzonderlijk geconsolideerde EU-totaal van Eurostat. Leningen tussen lidstaten kunnen in een officieel EU-aggregaat anders worden geconsolideerd. Lees de methodologie.
Waarom schuld/bbp belangrijk is
€500 miljard betekent niet in iedere economie hetzelfde.
Schuld/bbp vergelijkt de schuldvoorraad met één jaar economische productie. Het meet betaalbaarheid niet perfect, maar biedt wel een gemeenschappelijke schaal voor landen van heel verschillende omvang.
De EU-verdragsreferentie is 60% van het bbp. Het is een begrotingsreferentie, geen automatische grens tussen ‘veilig’ en ‘onveilig’: richting, rentelasten, looptijd, groei en institutionele geloofwaardigheid blijven belangrijk.
60%
0%EU-referentiewaarde120%+
Referentiepunt, geen zelfstandige houdbaarheidstest.
Vragen, beantwoord
Veelgestelde vragen over overheidsschuld
01Is alle overheidsschuld slecht?
Nee. Lenen kan investeringen financieren of de economie tijdens een neergang stabiliseren. Van belang zijn het doel, de rentelasten, economische groei en de houdbaarheid van de schuld.
02Wat is het verschil tussen overheidsschuld en een tekort?
Een tekort is het gat in één begrotingsperiode wanneer uitgaven hoger zijn dan inkomsten. Overheidsschuld is de openstaande voorraad uit eerdere leningen, na aflossingen en andere veranderingen.
03Wie bezit overheidsschuld?
Staatsobligaties kunnen worden aangehouden door banken, pensioenfondsen, verzekeraars, beleggingsfondsen, huishoudens, buitenlandse beleggers en centrale banken. De verdeling verschilt per land en looptijd.
04Moeten overheden alle schuld in één keer aflossen?
Nee. Obligaties lopen op verschillende momenten af. Overheden betalen aflopende schuld gewoonlijk terug of herfinancieren die geleidelijk.
05Waarom wordt schuld met het bbp vergeleken?
Schuld/bbp vergelijkt de schuldvoorraad met de omvang van de economie. Dat is nuttiger voor landenvergelijkingen dan alleen het ruwe bedrag, maar bepaalt niet zelfstandig of schuld houdbaar is.
Bewijs en definities
Primaire bronnen
Deze gids is op 28 augustus 2026 getoetst aan officiële Europese statistische definities en institutionele documentatie.
Verder verkennen